बुटवल – नेपालको पहाडी क्षेत्रमा देखिने परम्परागत कुँडेले घर अब बुटवलको फूलबारीमा देख्न सकिन्छ । आर्कषक देखिने कुँडुले घर गोलाकार, माटोले लेपिएको, खरले छाएर बनाइन्छ । दुई तले यो घर परम्परागत शैली र सानो लगानीमा तयार गरिएको छ । यो घर अहिले रुपन्देही बुटवलको रमणीय पर्यटकीय स्थल मणिमुकुन्द सेन उद्यान फुलबारीको माथिल्लो भागमा निमार्ण गरिएको छ । पहाडी क्षेत्रको परम्परागत संस्कृति झल्काउने गरि उद्यानको पश्चिम क्षेत्रमा कुँडुले घर निमार्ण गरिएको छ । यो घरले त्यहाँ पुग्ने सबैको ध्यान केन्द्रित गरेको छ । कुँडुले घर छ नै यस्तै ।
बुटवलको फूलबारी घुम्न आउनुभएकी पोखराकी सृजना सुनारले बुटवलमा बनेको कुँडुले घरले मोहित बनाएको बताउनुभयो । सुनारले कुँडुले घर हेर्दा निकै आकर्षक रहेको बताउनुभयो । सुनार भन्नुहुन्छ -” पुर्खाले जीवन बिताएको यस किसिमको घरले सबैलाई मोहनी लाउने रहेछ ।
यस्तै बुटवल १७ का सुवास सुनार पनि कुँडुले घरमा भेटिनुभयो । केही दिन अघि मात्रै उद्घाटन भएको यो घर निकै सुन्दर रहेको सुवासले बताउनुभयो । भर्खरै बनेको यो घर वरिपरि भौतिक संरचना बन्न बाँकी नै रहेछ । सबै बनिसकेपछि त झन सुन्दर हुन्छ होला ।” सुवासको भनाइ हो यो ।
बाहिरबाट हेर्दा पनि चिटिक्क गोलाकार कुँडुले घर , घरको भित्रपट्टी पहाडी क्षेत्रमा प्रयोग गरिने परम्परागत सामग्रीहरु राखिएको छ ।
विशेषगरी जाडोयाममा न्यानो र गर्मीमा शीतल हुने कुँडुले घरमा बाँसबाट बनेको डोको , परालबाट बनेको चकटी , सुपो , डालो , पानी परेको समयमा खेतबारीमा काम गर्दा ओढ्ने स्याकु , गुन्द्री , मकै भुट्न प्रयोग गरिने माटाको भाँडो हाँडी(भुटुनो , जाँतो , लालटिन , खेतबारी जोत्ने क्रममा गोरुले अन्य बाली नखाओस् भनी गोरुको मुखमा लगाइने मकरा , माछा मार्ने क्रममा प्रयोग गरिने बाँसबाट बनाइएको सामग्री , परम्परागत , चुल्होलगायताका घरायसी प्रयोगका सामग्रीहरु राखिएका छन् । भने कुँडुले घरको बाहिरपट्टि ढिकी राखिएको छ ।
उद्यानका प्रशासकीय अधिकृत अमित कुमार श्रेष्ठले विशेषगरी पहाडी क्षेत्रमा हुने यस्ता घरहरु पछिल्लो पीँढीले महसुस गर्न नपाएको र पुर्खाहरुले प्रयोग गर्ने सामग्रीका बारेमा जानकारी र ज्ञानका लागि यो निर्माण गरिएको बताउनुभयो । उहाँ भन्नुहुन्छ -“पाल्पाबाट काम गर्ने कामदार झिकाएरै यो घर निर्माण गरेका हौँ । कुँडुले घर भर्खरै निर्माण भएको छ । यसको प्रचारप्रसार व्यापक बनाउनु छ । आगामी दिनमा परम्परागत खानाका परिकारसमेत पस्कने योजना छ । हेरौँ कतिसम्म सफल भइन्छ ।”
कुँडुले घरमा आगामी दिनमा आटो , फापर , भुटेको मकै , ढेँडो , भटमासजस्ता परम्परागत खानाहरु पनि व्यवस्थित तरिकाले राखिने उद्यानका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अनन्त सिलवालले जानकारी दिनुभयो ।
फूलबारीमा सौन्दर्यीकरणको कामलाई दीर्घकालीन योजनासहित अघि बढाएको उहाँले बताउनुभयो ।
फूलबारी सेन वंशीय राजाहरुले राज्य गरेको दरबारलाई स्वरुप दिने गरि पुरातत्व विभागसँग समन्वय अघि बढाएको फूलबारीका अध्यक्ष माधव नेपालले जानकारी दिनुभयो । यसैगरि उत्तर पश्चिममा रिचार्ज पोखरीसँगै स्विमिङ पूल निर्माण गरि गर्मीको मौसममा पर्यटकका लागि रमणीय स्थल बनाउन थालिएको नेपालको भनाइ छ ।
यसतै फूलबारीमा पाकापुस्तालाई लक्षित गरि सन्चोबिसन्चो केन्द्र निर्माण हुन थालेको अध्यक्ष नेपालले जानकारी दिनुभयो । घरमा समय बिताउन कठिनाई भएका वृद्ध वृद्धाहरुलाई लक्षित गरि भुलाउने स्थलका रुपमा भजन किर्तन र एकआपसमा संवाद गराउने थलो बनाउन लागिएको छ ।
नेपालले ‘सबै उमेर र समुहको लागि रमणीय थलो बनाउने योजना रहेको बताउनुहुन्छ । उहाँ भन्नुहुन्छ -“हालको लागि कुँडुले घर मात्र निर्माण भएको छ । यसलाई थप आकर्षक बनाउन बाँकी नै छ । ”
उद्यानका अध्यक्ष नेपालले कुँडुले घरलाई थप आकर्षण प्रदान गर्न रुखमा लज , रेष्टुरेन्ट , पार्क हस्पिटालिटी (पार्कभित्रको आतिथ्यताका बारेमा जानकारीको अवधारणा) , रिचार्ड पोखरीजस्ता भौतिक कार्य गरिने जानकारी दिनुभयो ।
कुँडुले घरको छेउमै सेल्फी जोन निर्माणको चरणमा रहेको छ । पछिल्लो समयमा मानिसहरुको इच्छा र चाहनालाई मध्यनजर गर्दै सेल्फी जोनको निर्माण गर्न लागिएको हो ।
यी सबै कार्य अबको एक वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुनेछ ।
गत वर्ष फागुन १७ गते बुटवल उपमहानगरपालिकाका नगरप्रमुख खेलराज पाण्डेयले विधिवत पूजा गरि कुँडुले घरको शिलान्यास गर्दै जितगढी, फुलबारी र नुवाकोटलाई एकीकृत विकासको योजना बनाएर अघि बढाएको बताउनुभएको थियो ।
बुटवल उपमहानगरपालिकाबाट रु १४ लाख रुपैँया बजेट बिनियोजन भई उद्यानबाट थप गरि रु १९ लाख रुपैँया लागतमा पहिले एउटा घर निर्माण गरिएको छ ।
कुँडुले घर गत मंसिर २८ गते निर्माण सम्पन्न भै उपमहानगरका नगर प्रमुख पाण्डेको प्रमुख आतिथ्यतामा उद्घाटन गरिएको थियो । नगर प्रमुख पाण्डेले यो कुँडुले घर फूलबारीमा पर्यटकलाई आकर्षण गर्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।
फूलबारीमा बिदाको दिन बाहेक २५०० देखि ३००० सम्म मानिहरु घुम्नका लागि पुग्ने गर्छन् भने बिदाको दिनमा यो संख्या बढेर ५५०० सम्म पुग्ने कार्यालयले जनाएको छ । फूलबारी प्रवेशका लागि नेपालीको लागि रु ६० विद्यार्थीको लागि रु ४० र भारतीय नागरिकका लागि रु १०० तोकिएको छ । यो सिजनमा दैनिक सरदर ५/६ सयको संख्यामा भारतीय नागरिकहरु घुम्न र अवलोकनका लागि आउने गरेको कार्यालयले जानकारी दिएको छ ।